Tuesday, October 15, 2013

გაუჩინარების შემთხვევა თბილისში

დასავლეთ საქართველოში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა. ღამით 15 დღისით კი 20˚. მზიანი ამინდი იქნება აღმოსავლეთ საქართველოში. თბილისში დღისით 25 ღამით კი 20˚ გრადუსი ტემპერატურა.
ახლა კი დღის სხვა სიახლეები. გუშინ ღამით საკუთარი წიგნის მაღაზიიდან გაუჩინარდა 23 წლის ლილიენ ა. დილით 10 საათზე სამსახურში მისულმა თანამშრომელმა აღმოაჩინა, რომ მაღაზია ღია და სრულიად ცარიელი იყო.
„ჩევეულებრივ მივედი სამსახურში. კარი ღია დამხვდა. ლილი ხშირად მიდიოდა ხოლმე ჩემზე ადრე და მაღაზიას აღებდა. პირველად ანთებულმა ნათურებმა დამაეჭვა. მალევე მივხვდი, რომ ლილი მაღაზიაში არ იყო. დარეკვას ვაპირებდი, მაგრამ მისი ტელეფონი პერსონალის ოთახში ვიპოვე. დაახლოებით ერთ საათს ვიცადე, ვფიქრობდი, იქნებ აქვე გავიდა და დაბრუნდეს მეთქი. მერე პატრულში დავრეკე. გუშინ სამსახურიდან მალე წავედი და მითხრა, რომ მაღაზიას თვითონ დაკეტავდა. ვერც კი ვხვდები, რა შეიძლება მომხდარიყო.“
წიგნის მაღაზიის მეზობლად არსებული ბანკის თანამშრომელმა თქვა, რომ გუშინ იგი მორიგე იყო, თუმცა რაიმე უცნაური არ შეუნიშნავს. არც ხმაური გაუგონია. პატრულის თანამშრომელმა ჩვენთან საუბრისას კი განაცხადა, რომ მაღაზია გაქურდული არაა, სალაროში ხელუხლებლად დევს ფული, პერსონალის ოთახში ნაპოვნია დაკარგულის მობილური და ჩანთა, ნივთები და ავეჯი არეული არაა. მაგიდაზე დევს  თაროებიდან გადმოღებული გასაყიდი წიგნი. შემთხვევაზე უკვე აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე.
შეგახსენებთ რომ, 23 წლის, საშუალო სიმაღლის წითურთმიანი ლილიენ ა. გუშინ ღამით საკუთარი მაღაზიიდან გაუჩინარდა. მოვლენების განვითარების შესახებ ინფორმაციას ჩვენს შემდეგ გამოშვებებში მოგაწვდით.

*   *   *

იმ დღეს სამსახურში ჩვეულებრივ 10 საათზე მივედი. მაღაზია უნივერსიტეტთან ახლოს მაქვს გახსნილი და კლიენტსაც (ხოლო როგორც მე ვეძახი - მკითხველის)  არ ვუჩივით. მაინცდამაინც ბევრი თანამშრომელი არ ამიყვანია, უფრო სწორად კი მხოლოდ ერთი ავიყვანე - ანა. ასე რომ, ჩვენ ვართ კონსულტანტებიც, მოლარეებიც, ბუღალტრებიც, მენეჯერებიც, დამლაგებლებიც, დაცვაც. შედეგად კი მთელი დღის მანძილზე საქმე თავზე გვაყრია ხოლმე - თითქმის პირდაპირი გაგებით.
სამუშაოს ისე ვინაწილებთ, რომ ერთმანეთს შევენაცვლოთ - როცა ერთი თაროებთანაა და კლიენტს (ანუ მკითხველს) წიგნის არჩევაში ეხმარება, მეორე პერსონალის ოთახში რაიმე სხვა საქმეს აკეთებს ან ისვენებს.
ოთახში არის სამი სავარძელი, პატარა მაგიდა, დიდი მაგიდაც, ყავის მადუღარა და ფანჯარა. ჰო, კიდევ რამდენიმე თარო არაგასაყიდი წიგნებისთვისა და საქაღალდეებისთვის.
საღამოს რვაზე ანამ მალე წასვლის ნებართვა მთხოვა და მეც დავთანხმდი. მთელი საათის განმავლობაში მხოლოდ ერთი კლიენტი (ანუ მკითხველი) შემოვიდა. უფრო სწორად კი ორი - ახალგაზრდა ქალი პატარა ქერა გოგონასთან ერთად.
ჩვენ ძალიან გვინდა, რომ „ელისი საოცრებათა სამყაროში“ ვიყიდოთ. - ღიმილით მითხრა ქალმა.
სანამ მე საბავშვო ლიტერატურის თაროებისკენ მივუძღვოდი დედა-შვილს, გოგონამ მოულოდნელად მე მკითხა:
იცი, რა მოუვიდა ალისას?
- კი, ვიცი. საოცრებათა სამყაროში იმოგზაურა. - გავუღიმე მე.
- მართლა არსებობს საოცრებათა სამყარო?
- აბა რა, შენ თვითონ ნახავ. - კიდევ უფრო მეტად გავუღიმე მე.
გოგონას არაფერი უთქვამს. მანაც ღიმილით მიპასუხა და წიგნის ილუსტრირებული გამოცემა აარჩია.
მათი წასვლის შემდეგ მაღაზიის დაკეტვა გადავწყვიტე და ჩემი ნივთების ასაღებად პერსონალის ოთახში შევედი. ალბათ, ბევრი მოულოდნელი რამ შეიძლება დაგხვდეს ოთახში შესულს, მაგრამ სამი მოხუცი მამაკაცი ნამდვილად მეტისმეტია.
ლილი, ძვირფასო - გამიღიმა ერთ-ერთმა და თვალები აუციმციმდა. გრძელი წვერი და უცნაური ჩაცმულობა ჰქონდა. - მოდი, ჩვენთან დაჯექი. უკვე ვამთავრებთ საუბარს და ერთად დავბრუნდეთ უკან.
- რაა?
- სწორედ ახლა ვეკითხებოდი ალბუსს, რატომ ემალებით ადამიანებს. ვერაფერი გამიგია. ჩვენ არ ვემალებით. - თქვა ასევე გრძელთეთრწვერიანმა მამაკაცმა და შეფიქრიანებული სახით ჩაიდო ჩიბუხი პირში.
 რაა? - ამოვიკვნესე მე. - აქ რას აკეთებთ?
მინდოდა მეკითხა - ვინ ხართ და აქ რას აკეთებთ მეთქი, მაგრამ ჩემდაგასაკვირად უკვე ვიცოდი, ვინც იყვნენ.
- არაფერს. რაღაც საკითხებზე გვინდოდა მოლაპარაკება. - ისევ გამიღიმა პირველმა.
რატომღაც მთელი მონდომებით ვცდილობდი საკუთარი სახის დამორჩილებას და  გაკვირვების დამალვას.
თქვენ რა, აქ ხშირად მოდიხართ ხოლმე?
- კი, როცა მოლაპარაკება გვჭირდება. როგორც კი მაღაზიის პატრონი მიდის, შეგიძლია დაჯდე და მშვიდად ისაუბრო.
უნებურად თვალი კედლის საათისკენ გამექცა. თურმე უკვე 10:30 იყო.
არ ვიცი, შენ სად დადიხარ ხოლმე, ლილი, მაგრამ აქ ძალიან ადვილია, სხვა წიგნებიდან მოსულ ხალხს შეხვდე. - ამიხსნა ისევ პირველმა და თვალი ჩამიკრა. - ჩვენი წასვლის დროა.
სამივე ადგა და მშვიდად ჩამიარა გვერდით. თითქოს არც არაფერი იყო უცნაური. სამივემ გადმოიღო თაროებიდან თითო წიგნი.
რომ დაბრუნდებით, ჩვენი კვალის წაშლა არ დაგავიწყდეთ, ახალგაზრდავ. - თქვა მესამემ და სახე გადაშლილ „კამელოტს“ დაადო.
მგონი ოდნავადაც არ გამკვირვებია, რომ სამივე საკუთარ წიგნებში გაქრდნენ. თითქოს ასეც უნდა ყოფილიყო. იმასაც მივხვდი, რას ნიშნავდა „კვალის წაშლა“. ბუნებრივია.  დილით რომ ანა დაბრუნდება და ამდენ ძირს დაყრილ წიგნს დაინახავს, რაღაცას იეჭვებს. თუმცა, არ მგონია, ეგრევე ასე იფიქროს - ალბათ, წიგნებიდან გადმოსული პერსონაჟები დაბოდიალობდნენ დაკეტილ მაღაზიაში და მათ დარჩათო.

გაბრუებულმა ავიღე სამივე წიგნი. ორი თაროზე დავაბრუნე კუთვნილ ადგილას. ერთი თან წავიღე, სავარძელში ჩავჯექი, ალალ ბედზე გადავშალე, ღრმად ჩავისუნთქე ფურცლების სუნი და ფრთხილად შევახე სახე. 

Sunday, October 13, 2013

სიყვარულსა და სხვა დემონებზე

წიგნის მაღაზია „სანტა ესპერანსას“ პროექტი „ანოტაცია“. მეოთხე დავალება.


გაბრიელ გარსია მარკესის მოთხრობა სიერა მარია დე ტოდოს ლოს ანხელესზე.
ეს არის მოთხრობა 12 წლის გოგოზე, რომელიც არ უყვარდა დედას და მამას.
მოთხრობა შვილზე, რომელიც აშინებდა საკუთარ დედას.
მოთხრობა დედაზე, რომელმაც შვილს პირველად მოაწოვა ძუძუ და მას შემდეგ მსგავსი აღარაფერი უქნია.
მოთხრობა შვილზე, რომლის მეთორმეტე დაბადების დღე მამას არ გახსენებია
მოთხრობა მაარტოობაზე.
მოთხრობა სიძულვილზე.
მოთხრობა სიცოცხლეზე, რომელიც არ არის ცხოვრება.
ეს არის მოთხრობა უბედურ მარკიზზე, რომელსაც მამამ აუკრძალა იმ ქალის შერთვა, რომელიც უყვარდა. უყვარდა სიცოცხლის ბოლომდე. სანამ არ მიატოვა მამისეული სახლი.
მოთხრობა შეყვარებულ ქალზე, რომლის სატრფოსაც მამამ აუკრძალა მისი შერთვა. უყვარდა სიცოცხლის ბოლომდე. სანამ არ იქცა მიტოვებული სახლის აჩრდილ დიასახლისად.
მოთხრობა ქალზე, რომელიც მოთმინებით ელოდა ქმრისგან სიყვარულის გამოვლენას. 
ეს არის მოთხრობა უბედურ ქალზე, რომელიც მოტყუებით და იძულებით დაქორწინდა მარკიზზე. 
მოთხრობა იმაზე, თუ როგორ ერევიან მშობლები შვილების ცხოვრებაში და ანგრევენ მას.
მოთხრობა წმინდა ინკვიზიციაზე, რომელსაც ხელაღებით შეუძლია დაუნგრიოს ადამიანებს ცხოვრება.
მოთხრობა რელიგიაზე, რომელიც განიკითხავს და სჯის.
მოთხრობა ეპისკოპოსებზე, რომლებიც ძალით აქრისტიანებენ ინდიელებს.
მოთხრობა მორწმუნეებსა და ურწმუნოებზე.
მოთხრობა აკრძალულ და ლეგალურ ურთიერთობებზე.
მოთხრობა ერთდროულად ყოვლისმცოდნე და უცოდინარ ექიმებსა და ექიმბაშებზე.
მოთხრობა მონებზე.
მოთხრობა გიჟებზე.
მოთხრობა მკვლელებზე.
ეს არის მოთხრობა ისეთ მკვლელებზე, რომლებისთვისაც თავისუფლება რწმენასავით ძვირფასია. მკვლელებზე, რომლებიც თავისუფლებისთვის ყველაფერზე წავლენ.
მოთხრობა ტყუილზე. ტყუილის ოსტატობაზე. ტყუილის ხელოვნებაზე.
მოთხრობა იმ მისტიკაზე, რომელიც ადამიანებს უსიტყვოდ ჯერათ.
მოთხრობა იმაზე, თუ როგორ გამოიგონებენ ადამიანები ამაზრზენ ამბებს. როგორ გაამძაფრებენ, გააბუქებენ.
მოთხრობა ჭორებზე, რომელიც ჭორიკანადან ჭორიკანამდე სულ უფროდაუფრო იცვლის ფორმებს და საშინელ ცილისწამებამდე მიდის.
მოთხხრობა ეგზორცისტზე.
მოთხრობა ეგზორციზმზე.
მოთხრობა სასულიერო პირებზე, რომლებიც ბავშვის სიმღერის მომაჯადოვებლობასაც კი ეშმაკს მიაწერენ.
ეს არის მოთხრობა უცხოსადმი შიშზე.
მოთხრობა განსხვავებულისადმი შიშზე.
მოთხრობა ქაღალდის ჩიტებზე დაწერილ წერილებზე. 
მოთხრობა ჭექა-ქუხილზე.
მოთხრობა ბრინჯაოსფერ თმაზე, რომელსაც მაკრატელი არასოდეს მიჰკარებია.
მოთხრობა სიყვარულით შეპყრობილ მღვდელზე.
მოთხრობა არაფრის გამო გაწირულ ბავშვზე.
მოთხრობა ცოფზე. არაარსებულ ცოფზე. უსაფუძვლო ნერვიულობაზე. შფოთზე.
მოთხრობა ნაკაწრის გამო დაღუპულ არსებაზე.
მოთხრობა აკრძალულ სიყვარულზე.
მოთხრობა ნებადართულ სიყვარულზე.
მოთხრობა ერთი ნახვით სიყვარულზე.
მოთხრობა სამუდამო სიყვარულზე.


ეს არის მოთხრობა სიყვარულსა და სხვა დემონებზე.

Sunday, October 6, 2013

პლატფორმა

წიგნის მაღაზია „სანტა ესპერანსას“ პროექტი „ანოტაცია“. მესამე დავალება.


„ადამიანები პირუტყვებივით ცხოვრობენ ერთმანეთის გვერდით და მხოლოდ იმას თუ ახერხებენ, რომ ხანდახან ერთად გამოტყვრენ ხოლმე.“

არის მომენტები, როდესაც სამყარო ძალიან უსახური და ნაცრისფერი გვეჩვენება. ცივი და უმნიშვნელო ურთიერთობები. არაფერი ხდება. დღეები უბრალოდ გადის და მორჩა. შეიძლება, ეს ახალი საუკუნის სენადაც მივიჩნიოთ. ყოველ შემთხვევაში „სენი“ თუ არა, ახალი რეალობა კი ნამდვილად არის. არც არის გასაკვირი, რომ ეს სენი თუ რეალობა თანამედროვე ლიტერატურას გადაედო. 

მიშელ უელბეკის (მიშელ ტომა) „პლატფორმა“ ერთ-ერთი იმ წიგნთაგანია, სადაც მკითხველი მკაცრი და უსახური რეალობის წინაშე დგება. აქ ვერსად ნახავთ  ისტორიას ამაღელვებელ სიყვარულზე, მეგობრობაზე. არ შეგხვდებათ თავგანწირვა, გმირობა, განსაკუთრებული ერთგულება. ყველაფერი უფრო ჩვეულებრივია, ყოველდღიური. ოფისში მომუშავე  მარტოსული ადამიანი უფრო მეტი ცხოვრობს ამქვეყნად, ვიდრე პირველი სიყვარულის ერთგული გმირი, რომელიც განსაკუთრებული უნარებით, თვისებებით და სილამაზით გამოირჩევა.

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მარტოსული და უაზრო ცხოვრების მქონე ადამიანს არ შეიძლება, რომ სიყვარული ეწვიოს. ჰოდა, მიშელმაც გაიცნო ვალერი - „გრძელი, შავი თმა ჰქონდა, რაღაცნაირი სახე - არ ვიცი, რა ვთქვა - ისეთი, რომელზეც იტყოდით, ჩვეულებრივიაო: არც ლამაზი, არც უშნო.“

არც სიყვარულის გამოჩენის შემდეგ იქცევა წიგნი განსაკუთრებულ და გამორჩეულ თავგადასავლად. უფრო იმ ჩვეულებრივ ამბად რჩება, რომელიც ყველა ჩვენგანს ადვილად შეიძლება გადახდეს.

ტერორიზმით, პროსტიტუციით და საერთოდ აბსურდულობით სავსე სამყაროს პერსონაჟის თვალიდან ისე უყურებ, როგორც შენ - ჩვეულებრივი ადამიანი. აცნობიერებ, რომ ამქვეყნად არსებული ამაზრზენი რეალობა შენც  ისევე გეხება, როგორც შუახნის ფრანგ მამაკაცს.

მწერლის ტექნიკა ძალიან მძაფრია. იგი დეტალურად აღწერს სექსის და ძალადობის შემცველ სცენებს. შეიძლება მკითხველს ხშირად ზიზღის გრძნობაც კი გაუჩნდეს. იქნებ, სწორედ იმიტომაც, რომ კარგად ვიცით - ეს რეალობაა.
საერთო ჯამში, ავტორი თითქოს სილას აწნის მკითხველს - გაახილე თვალები! შეხედე, სად ცხოვრობ!

ალბათ, ზუსტად ამიტომ არის მიშელ უელბეკი სკანდალური ავტორი. 2002 წელს იგი ისლამოფობიასა და რასიზმში დაადანაშაულეს. ამ ბრალდებებმა კი მას სკანდალურობა და პოპულარობა კიდევ უფრო შემატა.


უსუსურობა - ეს ის ცნებაა, რომლის წინაშეც ავტორი გვაყენებს. ჩვენ არ შეგვიძლია ჩვენ გარშემო მიმდინარე მნიშვნელოვანი მოვლენების კონტროლი. არ შეგვიძლია, წინ აღვუდგეთ სიკვდილს. გულის სიღრმეში ყველამ ვიცით, რომ სიკვდილის შემდეგ „დაგვივიწყებენ. სწრაფად დაგვივიწყებენ“.

Thursday, September 26, 2013

მისტერ დიქსლის მდუმარე ყუთი

წიგნის მაღაზია „სანტა ესპერანსას“ პროექტი „ანოტაცია“. მეორე დავალება.


თუ თქვენ სანტა ესპერანსა მხოლოდამხოლოდ წიგნების მაღაზია გგონიათ, ძალიანაც ცდებით. სანტა ესპერანსა კუნძულოვანი ქვეყანაა შავ ზღვაში, საქართველოსთან ახლოს.

საკმაოდ პატარა და მშვიდ ქალაქ სანტა სიტიში მკვლელობა მოხდა. ამბობენ,  ასეთ ისტორიებში ან ქალი ურევია, ან ფულიო. ჰოდა, თუ ოდესმე მაგალითად შერლოკ ჰოლმსს გაყოლილებს ღამე გაგითენებიათ და გამომძიებლობაზე გიოცნებიათ, „მისტერ დიქსლის მდუმარე ყუთი“ ზუსტად თქვენთვისაა.

აკა მორჩილაძის დეტექტივი „მისტერ დიქსლის მდუმარე ყუთიბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ 2005 წელს გამოსცა. მისტერ დიქსლი ქალაქ სანტა სიტის დეტექტივია და მკვლელობას იძიებს. თუმცა წიგნში იგი უმნიშვნელო პერსონაჟია - თითქმის არც არის. შეგვიძლია მივიჩნიოთ, რომ მისტერ დიქსლი თვითონ მკითხველია, რომელსაც ხელთ აქვს საქაღალდეებში შეგროვილი ჩვენებები, დღიურები, წერილები, ღია ბარათები და გაზეთიდან ამოჭრილი სტატიები. მან თავად უნდა გახსნას მკვლელობა.

არ არის ადვილი, რომ აკა მორჩილაძის ამ წიგნს უბრალოდ და მარტივად სიტყვა „წიგნი“ ვუწოდოთ.  ასეთი ფორმის გამოცემა ქართულ ლიტერატურულ სივრცეში შეიძლება, ნამდვილ ექსპერიმენტად ჩაითვალოს. ერთი მთლიანი ამბავი მხოლოდ ყველა დეტალის კარგად შესწავლის შემდეგ იკვრება. მანამდე კი ეს დეტალები ხელიდან სხლტება და იფანტება (ამ სიტყვის პირდაპირი გაგებით). მკითხველს ხშირად უწევს უკან მიბრუნება, ფიქრი და კავშირების დანახვა მოვლენებს შორის.

კითხულობ ერთ საქაღლდეში მოთავსებულ ღია ბარათებს, რომლებიც არაფერს გეუბნება. იმავე საქაღალდიდან ამოღებული წერილების ან დღიურის წაკითხვის შემდეგ კი სულ პატარა ღია ბარათიც დიდ მნიშვნელობას იძენს. 
თითოეული ჩანაწერის ან ბროშურის წაკითხვის შემდეგ თითო პატარა დეტალი ემატება ერთ დიდ პაზლს, რომელიც ნელ-ნელა ივსება და ერთიან სურათს ემსგავსება. თუმცა შეუძლებელია მთლიანად დაინახო, სანამ ყველა ნაწილს არ შეაგროვებ და თავის ადგილას არ დაამაგრებ.

თავად აკა მორჩილაძე (გიორგი ახვლედიანი) თავს მწერლად არ მიიჩნევს, თუმცა უკვე არაერთი ლიტერატურული პრემია აქვს მოპოვებული. სანტა ესპერანსა მის მიერ გამოგონილი ქვეყანაა, რომელიშიც მოქმედება „მისტერ დიქსლის საიდუმლო ყუთის“ შექმნამდე სხვა, ასევე ნაწილებისგან შემდგარ წიგნში მიმდინარეობს.

ავტორი დეტექტივის როლში მყოფ მკითხველს არაერთ ლიტერატურულ ალუზიას სთავაზობს. სხვადასხვა პერსონაჟთან პარალელები და მინიშნებები საკმაოდ დიდ შინაარსობრივ დატვირთვასაც ატარებს და დამატებით სასიამოვნო მომენტებსაც ქმნის მკითხველისთვის.

ლიტერატურული პერსონაჟების გარდა საკმაოდ ნათელი მინიშნებაა ერთერთ რეალურად არსებულ  ადამიანზე, რომელსაც ყველა ქართველი კარგად იცნობს.


მოკლედ, ბევრი რომ არ გავაგრძელო, თავად შეძვერით მისტერ დიქსლის სეიფში, ამოქექეთ შეგროვილი მასალა და  თავად ამოხსენით ჯესიკა დე რაიდერის, ამირბარის, გიგისა და სიდონია სამარია პოლოს ამბავი. 

Saturday, September 21, 2013

სიყვარულის ორმოცი წესი

წიგნის მაღაზია "სანტა ესპერანსას" პროექტი "ანოტაცია". პირველი დავალება. 



-  აჰა, ისმინე წესი პირველი: „ღმერთის შენეული აღქმა ზუსტად შენი ანარეკლია. თუ ღმერთი მხოლოდ საყვედურის სურვილსა და შიშს აღგიძრავს, ეს იმას ნიშნავს, რომ სული შიშითა და ღვარძლით გაქვს სავსე. ხოლო თუ ღმერთში სიყვარულისა და თანალმობის წყაროს ხედავ, მაშინ შენც ასეთივე ხარ.“

თურქი მწერლის, ელიფ შაფაქის რომანი „სიყვარულის ორმოცი წესი“ თანამედროვე ამერიკელი ქალის ერთფეროვანი ცხოვრების შესახებ თხრობით იწყება.  ელა ლიტერატურულ სააგენტოში იწყებს მუშაობას და უცნობი მწერლის, აზიზ ზაჰარას ხელნაწერის წაკითხვა უწევს. წიგნის პერსონაჟს, მოხეტიალე დავრიშს აყოლილი ელა ავტორითაც ინტერესდება და აზიზთან მისთვის მოულოდნელ, ვირტუალურ ურთიერთობას აბამს.
ასე რომ, ელიფ შაფაქი  საკუთარ მკითხველს ორ, სივრცესა და დროში განსხვავებულ სამყაროს სთავაზობს - ერთი მხრივ თვალს ვადევნებთ ამერიკელ დიასახლისს თავისი პრობლემებით, წესებით, რუტინით, ქმრის ღალატის ატანით. რომანის განმავლობაში ელა ნელ-ნელა ხვდება, რომ ქმრის მიმართ გრძნობები არ აქვს და მთლიანად ერთფეროვნებაშია ჩაფლული. ამის პარალელურად კი უცნობი ავტორი უყვარდება. რომანის ბოლოს არაფრით გამორჩეული, წესრიგისმოყვარული ელასგან გამბედავ, ძლიერ და დამოუკიდებელ ელას ვიღებთ. მეორე მხრივ კი თან დავყვებით  მოხეტიალე დავრიშს, შამს თებრიზს.


შამსის მოგზაურობის აღწერისას ელიფ შაფაქი მთელი სიმძაფრითა და ამაზრზენობით გვანახებს საზოგადოების იმ ნაწილის ქცევას, რომელიც თავს მორწმუნედ მიიჩნევს და თან ღვთის სახელით ჩასაქოლად წირავს მეძავს, კეთროვანს, ლოთს... ავტორი ნათლად აღწერს ხალხში არსებულ ბოროტებასა და სიბრმავეს, რომელსაც საბოლოოდ სიყვარულის ორმოცი წესის მქადაგებელი შამსიც ეწირება.

ეპოქისა და რელიგიის სხვაობის მიუხედავად რთულია,  რომანის ამ ნაწილში არ ამოვიცნოთ ჩვენ გარშემო არსებული რეალობა. მე, როგორც მკითხველმა, თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ თუ წიგნში მითითებულ წლებს, ქალაქებსა და რელიგიას შევცვლით, ზუსტად იგივე სიტუაციასა და საზოგადოებას მივიღებთ, რაც დღეს, 2013 წელს არის ჩვენ გარშემო.
იგივე შეიძლება ითქვას  თანამედროვე ამერიკაში მცხოვრებ  ელაზე - დიასახლისის რუტინულ ცხოვრებაში ყველამ შეგვიძლია ამოვიცნოთ საკუთარი თავი, დედა, ბებია, მეზობელი, მეგობარი... სხვაობა მხოლოდ გამბედაობაშია - ელას გამბედაობა ეყო, უარი ეთქვა შეჩვეულ და აწყობილ ცხოვრებაზე და აჰყოლოდა სიყვარულს.
საერთო ჯამში მწერალი აშკარად დაგვანახებს - ღმერთი ყოველთვის ღმერთია, ბრმა საზოგადოება ყოველთვის ბრმა საზოგადოებაა და სიყვარული ყოველთვის სიყვარულია - რელიგიას, საუკუნეს და კონტინენტს მნიშვნელობა არ აქვს.

რომანის ერთ მომენტში ელა ნახულობს ვირტუალურად გაცნობილი აზიზ ზაჰარას ფოტოს და ხვდება, რომ „აზიზი, ეს იგივე შამსია“. იგი დიდხანს ფიქრობს, განგებ დაიმსგავსა აზიზმა საკუთარი პერსონაჟი გარეგნულად თუ ეს გაუცნობიერებლად მოხდა.

სანამ პოსტის წერას დავიწყებდი წიგნის ყდაზე მითითებულ საიტზე შევედი elifshafak.com. პირველივე გვერდზე ავტორის სურათი დავინახე და გავოცდი - ელიფ, ეს იგივე ელაა.


Friday, December 2, 2011

ბრძენ კაცს უთქვამს, ქალს რად უნდა განათლებაოო...

–რამდენი გოგო ხართ გუნდში?
–სამი
–ა, ანუ მოგების ნაკლები შანსი გაქვთ, სამი გოგო გუნდში... ბიჭები მაინც უფრო ჭკვიანები ვართ, ხო იცი...

სიტყვა "ვბრაზდები" მსუბუქია იმასთან შედარებით, რაც მემართება, როცა ასეთ დიალოგებს ვისმენ.
ეს და სხვა ბევრი ასეთი "გენიოსური იდეა" არის ქალის ძააალიან ღიად გამოხატული დისკრიმინაცია. არაერთი მამრისგან გამიგონია, რომ გოგო ვერასდროს მივა ბიჭის ინტელექტამდე, რომ ქალები სულელები არიან და მხოლოდ დეკორატიული თვისებები გააჩნიათ სამყაროში.
და ეს ყველაფერი იმიტომ, რომ ამქვეყნად ბევრი სულელი გოგო არსებობს?!
და ის თუ იცით, რამდენი იდიოტი ბიჭი არსებობს??
მე ვიცი.
და ჩამონათვალი შემიძლია მათგან დავიწყო, ვინც ზემოთქმულ აზრებს საჯაროდ აფრქვევს.
ჯერ ერთი ხომ იმაზე არ ჰყოფნით ტვინი, რომ რადგანაც მეტი მწერალი კაცი არსებობს (?), ესე იგი თვითონ ვინმეზე უკეთესები არიან. და მეორეც, იმდენი კულტურა არ გააჩნიათ, რომ ეგ გოგოებს არ უთხრან.
შედეგად საკუთარი სქესით გაამაყებული პირები მხოლოდდამხოლოდ უზრდელ (იდიოტების სიის სათავეში მოქცეულ) მამრ არსებებად რჩებიან.

და მაინც, რატომ არსებობს მეტი მწერალი მამაკაცი, მხატვარი მამაკაცი, მუსიკოსი მამაკაცი...? (?)
იმიტომ, რომ საუკუნეების მანძილზე ისინი დისკრიმინაციას უწევდნენ ქალების ნიჭს და საერთოდ პიროვნებას.
ყოველთვის კაცებს ენიჭებოდათ უპირატესობა, ეძლეოდათ განათლების საშუალება და უფლება, რომ საკუთარი ოჯახების გარდა სხვა საკითხებზეც ეფიქრათ. ქალის მხრიდან კი იგივე, სავარაუდოდ, ჩაქოლვით დასრულდებოდა.

უკანასკნელი წლების გამოჩენილ ქალებს კი ნუღარ ჩამომათვლევინებთ, ისედაც კარგად იცით.

P.S. ჯ.კ. როულინგი ჩემი საყვარელი მწერალია :)

P.P.S. თუ ამას დღევანდელი გმირები ნახავენ (ან რომელიმე მამრი თავს ამოიცნობს) და ეწყინებათ, აი დარდი :) მე თქვენგან განსხვავებით ზრდილობა მაინც მყოფნის, რომ პირში არ მიგითითოთ საკუთარი ინტელექტის სიმცირეზე...

Tuesday, November 1, 2011

ჟურნალისტებმა ბიძინა დატროლეს

ბიძინა ივანიშვილმა ნანატრი პრესკონფერენცია ჩაატარა. მივიდნენ ჟურნალისტები. დაისვა უამრავი კითხვა. ერთი შეხედვით ყველაფერი ბუნებრივია. მაგრამ....




ანი ჩახნაშვილის კომენტარი facebook-ზე:


აჰა, ჩავკალი ბიძინას პრესკონფერენცია (თუ საერთოდ ეგ ერქვა მაგას) დასკვნა:
1) ჟურნალისტიკა საქართველოში არ არსებობს.
2) ჟურნალისტები საქართველოში არ არსებობენ.
3) ბიძინას პრესმდივანი მაგარი საკაიფო კაცია :დ
4) იმედის ჟურნალისტს რაღაც დამამშვიდებელი აქვს საშოვნელი.. საწყალი გოგო.
5) საქართველოში ელემენტალური კულტურაც არ არსებობს.. :(
6) რეალ თV-ში ტროლები მუშაობენ.. (თან არც მალავენ.. ცოტა ხანში ლაშას მამას მკვლელობასაც ბიძინას დააბრალებენ..)
7) ამ საოცრებაში ვერაფერიც ვერ გავიგე ბიძინას გეგმებზე.. ისევ.. :დ




და არ შემიძლია, არ დავეთანხმო


წესით - ჟურნალისტი როცა მიდის პრესკონფერენციაზე დგება მომენტი, როცა მას კითხვის დასმის საშუალება ეძლევა. ჟურნალისტი დგება. ამბობს საკუთარ სახელს და გვარს, მედიასაშუალებას, ვისი წარმომადგენელიც არის. სვამს კითხვას. ჯდება. ისმენს პასუხს. თუ რესპონდენტმა გაურკვეველად უპასუხა, ჟურნალისტი კიდევ ერთხელ ცდილობს კითხვის დასმის უფლების მოპოვებას. თუ მოიპოვა ატრიალებს თავის შეკითხვას სხვა მხრიდან და ისე იმეორებს. ხოლო თუ ვერ მოიპოვა, იმას  უნდა დასჯერდეს, რომ თავის მაყურებელს აჩვენოს, როგორ აუარა რესპონდენტმა მის შეკითხვას გვერდი.

რა ხდება რეალურად - ჟურნალისტები აჟიტირებულები არიან. იბრძვიან მიკროფონისთვის. თავის მხრივ დაცვის წევრები (თუ ვინც არიან)  ეჯაჯგურებიან აღნიშნულ მიკროფონებს და ცდილობენ, მალე გამოსტაცონ ხელიდან ჟურნალისტებს. ჟურნალისტები აღშფოთებულები არიან, რომ არ ეძლევათ თავისივე დასმული კითხვის დაზუსტების საშუალება. დისკუსიაში შედიან რესპონდენტთან. ეჩრებიან ლაპარაკში.

წესით, ვიმეორებ - წესით, ჟურნალისტი, ერთი მხრივ, არის ამბის მიმტანი ერთი ადგილიდან მეორეზე. და მეორე მხრივ, საზოგადოექბისთვის საინტერესო კითხვების დამსმელი მნიშვნელოვანი პირებისთვის.

ამ დროს მიდის რეალტივის ჟურნალისტი პრესკონფერენციაზე, და მაშინ, როცა - 

1. ქვეყანაში საკმაოდ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოვლენები მიმდინარეობს
2.ხალხს უამრავი კითხვა აქვს
3.ბიძინა ივანიშვილის გეგმებზე კონკრეტული არაფერია ცნობილი
სვამს კითხვას, თუ რატომ არ უყვარს ბეღურები. და თან იქვე სავარაუდო პასუხებსაც სთავაზობს რაღაც მეცხლებზე და პინგვინებზე. 


უკაცრავად, მაგრამ რაში მაინტერესებს მე, საქართველოს რიგით მოქალაქეს, თუ რატომ არ უყვარს ბიძინას ბეღურები. არ უყვარს და ნუ უყვარს. მე ობობები არ მიყვარს. მერე რა... (თუ ოდესმე პრეზიდენტი გავხდები, ყველა ობობას გავწყვეტ ქვეყანაში O_o )


ჟურნალისტური ისტერიკების ფონზე არც ივანიშვილის (ალბათ) პრესმდივანი დამვიწყებია, რომელმაც პრესკონფერენცია გაკვირვების გამოხატვით დაიწყო. თურმე ნუ იტყვით და 15 წელია მედიასთან შეხება არ ჰქონია და ახალი სახეები დახვდა. ჯულიეტა ვაშაყმაძის მისვლას ხომ არ ელოდა პრესკომფერენციაზე? (თუმცა შეიძლება ისევ ჯულიეტას ეჯობნა ამათთვის) 


სამწუხაროდ, ისეთი ფრაზებს, როგორებიცაა "ჟურნალისტი ცოტა თავხედი უნდა იყოს", " კარს რომ მოგიხურავენ, ფანჯრიდან უნდა გადაძვრე" და  "სიტყვის თავისფლება", ზედმეტად პირდაპირ იგებენ. 


შედეგად კი ბიძინას გეგმებზე ისევ არავინ არაფერი იცის წესიერად... ნუ, არც არაწესიერად, პრინციპში.. 


P.S. მგონი მართლა დატროლეს